Czy dusza istnieje i waży 21 gramów? Eksperyment MacDougalla

Czy dusza istnieje i waży 21 gramów? Eksperyment MacDougalla

Czy dusza istnieje i można to udowodnić naukowo? Czy ludzka dusza waży 21 gramów? Doktor Duncan MacDougall starał się to zweryfikować, przeprowadzając kontrowersyjne badania (eksperyment MacDougalla).

Czy dusza człowieka jest naukowym faktem, a może jedynie abstrakcyjnym pojęciem z dziedziny religii i filozofii? Na pytanie, które nurtuje filozofów i naukowców od setek lat, postanowił odpowiedzieć Duncan MacDougall w 1901 roku. Lekarz z Massachusetts i członek Amerykańskiego Stowarzyszenia Badań nad Zjawiskami Nadprzyrodzonymi chciał poprzez tzw. „eksperyment MacDougalla” udowodnić istnienie duszy i dowieść, że ma ona mierzalną masę.

Dusza waży 21 gramów? Eksperyment MacDougalla

Pracując w szpitalu, wykorzystywał śmiertelnie chorych pacjentów do kontrowersyjnych eksperymentów. Wyselekcjonował grupę osób, które nie miały szans na przeżycie i były skrajnie wyczerpane, a 10 kwietnia pierwszy obiekt doświadczalny (pacjent chory na gruźlicę) trafił na specjalną platformę z zainstalowaną wagą. Czteroosobowa komisja z MacDougallem na czele obserwowała agonię mężczyzny i zanotowała utratę wagi wynoszącą średnio 28 gramów na godzinę, co wynikało m.in. z utraty wody. Jednak w momencie śmierci odnotowano gwałtowny spadek masy ciała wynoszący 21 gramów. MacDougall uznał, że włąśnie tyle musiała ważyć dusza, która opuściła ciało.

 Utrata wagi nie mogła być spowodowana na przykład wypróżnieniem, ponieważ wszelkie płyny pozostawały na łóżku, znajdującym się na wadze, nie był to też wydech powietrza z płuc, gdyż wcześniej testowano taką ewentualność na żywych osobach. Gdy okazało się, że eksperymenty przeprowadzone na 5 innych pacjentach dały podobne wyniki, odtrąbiono sukces – czytamy na polimaty.pl

MacDougall przeprowadzał kolejne eksperymenty z udziałem ludzi, ale w końcu szpital zabronił mu wykorzystywania pacjentów. Lekarz nie zaprzestał jednak badań, w których od tej pory używał psów, w imię nauki zabijając je po znieczuleniu. W przypadku zwierząt waga nie odnotowywała utraty macy ciała w momencie śmierci, co miało potwierdzać, że nie mają one duszy.

Doktor Duncan MacDougall. Czy dusza istnieje i waży 21 gramów? Eksperyment MacDougallaŹródło zdjęcia: Wikimedia Commons/
Doktor Duncan MacDougall

Swoje spostrzeżenia Duncan MacDougall zamieścił na łamach periodyku „American Medicine”, stwierdzając m.in., że dusza jest cięższa od powietrza. Jego teorie szybko zyskały na popularności, a eksperyment MacDougalla opisano nawet na łamach The New York Times. Choć dziś nauka całkowicie odrzuca wyniki badań kontrowersyjnego lekarza, to głoszone przez niego teorie stały się elementem popkultury. Powstał m.in. film „21 gramów” z Willem Smithem, a Laura Gilpin napisała słynny wiersz The Weight of a Soul”.

Niedługo później Duncan MacDougall zaprzestał eksperymentów, skupiając się na poezji. Przyznał w końcu, że dokładność jego pomiarów pozostawiała wiele do życzenia, ponieważ wystąpiły liczne problemy techniczne z  funkcjonowaniem mechanizmu wagi. Aby stwierdzić zgon, trzeba było wykonać czynności, które mogły wpływać na odczyty. Sporna była też kwestia określenia dokładnego momentu śmierci człowieka. Co więcej, okazało się, że u jednego z pacjentów spadek wagi nastąpił dopiero minutę po śmierci, o co MacDougall obwinił „leniwą duszę chorego”.

Czy dusza istnieje i waży 21 gramów? Eksperyment MacDougallaŹródło zdjęcia: wikimedia Commons
Eksperyment MacDougalla i publikacja w The New York Times

Dusza i eksperymenty naukowe

Warto wspomnieć, że nie tylko MacDougall chciał udowodnić naukowo istnienie duszy. Na polecenie cesarza Fryderyka II Hohenstaufa (1194-1250), który znany był z okrutnych ekspetymentów, kazano zamknąć umierającego człowieka w beczce z dziurką, by sprawdzić, czy w momencie zgonu dusza wyleci na zewnątrz. W XX wieku  prof. Bruce Greyson zainstalował laptop w sali operacyjnej, by sprawdzić, czy jeśli pacjent otrze się o śmierć (NDE czyli doświadczenie śmierci), jego dusza będzie unosić się nad ciałem. Niektórzy naukowcy twierdzą natomiast, że co rozumiemy jako duszę, to tak naprawdę fale gamma (30-70 Hz).

Eksperymenty na zwierzętach, podobne do tych przeprowadzanych przez MacDougall, wykonywał również Lewis Hollander, wykorzystując wagę Toledo Model 8132 i zabijając dla dobra nauki owce oraz kozy. Co ciekawe, zwierzęta przybierały na wadze w momencie zgonu i były to wartości wynoszące nawet 1 kg.

Dlaczego ludzie tak bardzo chcą udowodnić i wierzyć, że dusza istnieje?

Dusza ludzka była już ważona, mierzona detektorami pola magnetycznego, opisywana przez sceptyków i entuzjastów. Wielu z nas pragnie jej istnienia, bo nie do przyjęcia jest całkowite zakończenie egzystencji i zapadniecie się wraz emocjami i wspomnieniami w nicość – wyjaśnia Mariusz Kamiński z portalu Gadżetomania.

Źródło zdjęcia: